कागजातको अभावले कंकाल बोकेर बैंक पुग्न बाध्य ः गरिबी र प्रणालीगत जटिलताको दर्दनाक चित्र
काठमाडौं, १५ वैशाख ।
भारतको ओडिशा राज्यको केओंझर जिल्लाबाट सार्वजनिक भएको एक घटनाले हाम्रो प्रशासनिक प्रणाली र गरिब नागरिकले भोग्नुपर्ने पीडामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
दियानाली गाउँका जितु मुन्डा आफ्नी दिवंगत दिदीको खातामा रहेको करिब १९ हजार रुपैयाँ निकाल्नका लागि बैंक पुगेका थिए। तर आवश्यक कागजात—विशेषतः मृत्यु प्रमाणपत्र—नभएको कारण बैंकले प्रक्रिया अघि बढाउन अस्वीकार गर्यो।
गरिबी, अशिक्षा र प्रशासनिक पहुँचको अभावले थिचिएका मुन्डाले अन्ततः एउटा अत्यन्त पीडादायी निर्णय लिए—आफ्नी दिदीको कंकाल नै “प्रमाण” का रूपमा प्रस्तुत गर्ने। उनले चिहानबाट कंकाल निकालेर करिब ३ किलोमिटर पैदल हिँड्दै बैंकसम्म पुर्याए।
यो घटना कुनै सनसनी मात्र होइन, बरु ग्रामीण क्षेत्रका नागरिकले भोगिरहेको कठोर यथार्थको प्रतिनिधित्व हो। कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्न नसक्ने अवस्थामा नागरिक कति हदसम्म जान बाध्य हुन्छन् भन्ने प्रश्न यसले उजागर गरेको छ।
घटनापछि स्थानीय प्रशासनले यसलाई मानवीय दृष्टिकोणबाट हेर्ने आश्वासन दिएको छ भने बैंकसँग पनि स्पष्टीकरण मागिएको छ। तर मूल प्रश्न अझै उस्तै छ—के हाम्रो प्रणाली गरिब र पहुँचविहीन नागरिकका लागि सहज छरु
यो घटना केवल एक व्यक्तिको कथा होइन, यो प्रणाली र संवेदनशीलताबीचको दूरीको कहानी हो।